در سال‌های اخیر، مفهوم شهروندی از طریق سرمایه‌گذاری (CBI) در میان کشورهایی که به دنبال راه‌های نوآورانه برای تقویت اقتصاد خود هستند، جذابیت قابل توجهی پیدا کرده است. این برنامه‌ها به افراد و خانواده‌ها این فرصت را می‌دهند که در ازای سرمایه‌گذاری در اقتصاد کشور میزبان، اغلب از طریق املاک و مستغلات، توسعه کسب و کار یا اوراق قرضه دولتی، شهروندی کسب کنند.

با ورود به سال ۲۰۲۵، گزارش شده است که چندین دولت در حال بررسی معرفی برنامه‌های جدید CBI هستند که نشان دهنده تقاضای رو به رشد برای تحرک جهانی و تنوع اقتصادی است. 

چرا دولت‌ها از برنامه‌های شهروندی از طریق سرمایه‌گذاری استقبال می‌کنند؟

برنامه‌های CBI یک راه‌حل برد-برد برای سرمایه‌گذاران و کشورهای میزبان ارائه می‌دهند. برای دولت‌ها، این ابتکارات درآمد قابل توجهی ایجاد می‌کنند که می‌تواند به زیرساخت‌ها، مراقبت‌های بهداشتی، آموزش و سایر بخش‌های حیاتی هدایت شود. در دنیای پس از همه‌گیری که بسیاری از کشورها با کسری مالی مواجه هستند، برنامه‌های CBI روشی پایدار برای جذب سرمایه خارجی بدون نیاز به استقراض سنتی ارائه می‌دهند.

برای سرمایه‌گذاران، جذابیت این طرح در وعده سفر بدون ویزا، فرصت‌های تجاری بهتر و سبک زندگی امن در محیط‌های با ثبات سیاسی نهفته است. علاوه بر این، برنامه‌های CBI اغلب به عنوان مانعی در برابر بی‌ثباتی اقتصادی یا سیاسی در کشور مبدا سرمایه‌گذار عمل می‌کنند. 

کشورهایی که برنامه‌های CBI را در سال 2025 در نظر می‌گیرند 

1. نائورو: نائورو در تلاش برای تنوع بخشیدن به اقتصاد خود و کاهش وابستگی به منابع درآمد سنتی مانند استخراج فسفات، اخیراً از راه‌اندازی برنامه جدید CBI خود خبر داده است. این برنامه بر جذب افراد ثروتمندی که مایل به سرمایه‌گذاری در طرح‌های توسعه پایدار، از جمله انرژی‌های تجدیدپذیر و پروژه‌های گردشگری زیست‌محیطی هستند، تمرکز دارد.
2. سیرالئون: سیرالئون به عنوان بخشی از استراتژی گسترده‌تر خود برای جذب سرمایه‌گذاری خارجی، برنامه CBI را با هدف تقویت رشد اقتصادی و توسعه زیرساخت‌ها معرفی کرده است. این برنامه بر سرمایه‌گذاری در بخش‌هایی مانند مراقبت‌های بهداشتی، آموزش و کشاورزی تأکید دارد و با اهداف توسعه بلندمدت کشور همسو است.
3. کشورهای خاورمیانه: با توجه به اینکه این منطقه در حال حاضر میزبان چندین منطقه آزاد اقتصادی موفق است، شایعاتی مبنی بر بررسی برنامه‌های CBI به عنوان راهی برای جذب استعدادهای جهانی و تنوع بخشیدن به اقتصادهای وابسته به نفت خود وجود دارد. این برنامه‌ها می‌توانند به طور بالقوه کارآفرینان و افراد ثروتمندی را که به دنبال ایجاد حضور در منطقه هستند، هدف قرار دهند.
4. کشورهای آفریقایی: آفریقا همچنان یک بازار بکر برای ابتکارات CBI است. کشورهایی با صنایع گردشگری رو به رشد، مانند رواندا و غنا، ممکن است این برنامه‌ها را برای جذب سرمایه‌گذاری‌هایی که از توسعه پایدار حمایت می‌کنند و اقتصادهایشان را تقویت می‌کنند، در نظر بگیرند.
5. اقتصادهای آسیایی: کشورهای جنوب شرقی آسیا، مانند اندونزی و ویتنام، به دلیل رشد سریع اقتصادی خود مورد توجه قرار گرفته‌اند. معرفی برنامه‌های CBI می‌تواند به این کشورها در جذب سرمایه‌گذاران بین‌المللی، به ویژه در بخش‌های املاک و مستغلات و زیرساخت‌ها، کمک کند.
6. کشورهای جزیره‌ای کوچک: به طور سنتی، کشورهای جزیره‌ای کوچک در برنامه‌های CBI پیشرو بوده‌اند. با این حال، با تشدید رقابت، بازیگران جدیدی مانند مالدیو و سیشل ممکن است در سال ۲۰۲۵ وارد عرصه شوند و فرصت‌های بی‌نظیری را برای سرمایه‌گذاران در ازای گردشگری پایدار یا تلاش‌های حفاظت از محیط زیست ارائه دهند.

چالش‌ها و ملاحظات

اگرچه برنامه‌های CBI مزایای غیرقابل انکاری دارند، اما بدون چالش هم نیستند. دولت‌ها باید اطمینان حاصل کنند که این ابتکارات شفاف هستند و به فرآیندهای سختگیرانه‌ی بررسی صلاحیت پایبند هستند تا از سوءاستفاده‌ی افرادی که به دنبال فرار مالیاتی یا مشارکت در فعالیت‌های غیرقانونی هستند، جلوگیری شود. علاوه بر این، افکار عمومی اغلب می‌تواند در مورد پیامدهای اخلاقی «فروش شهروندی» اختلاف نظر داشته باشد.

علاوه بر این، سازمان‌های بین‌المللی مانند اتحادیه اروپا و OECD نگرانی‌هایی را در مورد برنامه‌های CBI که به طور بالقوه امنیت جهانی را تضعیف می‌کنند، ابراز کرده‌اند. کشورهایی که به دنبال معرفی این طرح‌ها در سال ۲۰۲۵ هستند، باید مزایای اقتصادی را با ملاحظات ژئوپلیتیکی متعادل کنند. 

آینده شهروندی از طریق سرمایه‌گذاری

همزمان با ادامه جهانی شدن و تغییر شکل جهان، برنامه‌های CBI احتمالاً از نظر دامنه و ساختار تکامل خواهند یافت. در سال 2025، می‌توانیم انتظار داشته باشیم که مدل‌های نوآورانه‌تری مانند شهروندی مرتبط با سرمایه‌گذاری در انرژی‌های تجدیدپذیر یا نوآوری‌های فناوری را ببینیم. دولت‌ها همچنین ممکن است مقررات سختگیرانه‌تری را برای افزایش اعتبار و جذب سرمایه‌گذاران باکیفیت اتخاذ کنند.

برای سرمایه‌گذاران، چشم‌انداز رو به گسترش برنامه‌های CBI فرصت‌های بی‌نظیری را برای تضمین تحرک جهانی و تنوع‌بخشی به دارایی‌ها ارائه می‌دهد. با ظهور برنامه‌های جدید، بررسی دقیق و مشورت با متخصصان برای به حداکثر رساندن مزایای این ابتکارات بسیار مهم خواهد بود. 

نتیجه‌گیری

سال ۲۰۲۵ نویدبخش لحظه‌ای محوری برای صنعت شهروندی از طریق سرمایه‌گذاری است. با توجه به اینکه طبق گزارش‌ها چندین کشور در حال آماده شدن برای راه‌اندازی برنامه‌های خود هستند، بازار جهانی قرار است پویاتر و رقابتی‌تر شود. چه شما یک مقام دولتی باشید که چنین برنامه‌ای را در نظر می‌گیرد و چه یک سرمایه‌گذاری که به دنبال مزایای شهروندی دوم است، چشم‌انداز در حال تحول شهروندی از طریق سرمایه‌گذاری فرصت‌هایی را ارائه می‌دهد که نادیده گرفتن آنها بسیار مهم است.